Irakurketak

MARTXOAK 8 (III). TRIPALIUM-AREN ATZAPARRETATIK IHESEAN, LANGILEON GREBA FEMINISTA ANTOLA DEZAGUN

Hilabeteotan lagunekin, senideekin, ikaskideekin zein militante kideekin eztabaida amaiezinetan murgildu eta gure buruarekin etengabeko barne-guda politiko batean harrapatuta egon eta gero, heldu da gogoeta informaletan izan ditugun intuizio eta ideiak eduki arrazionalez bete eta politikoki ordenatzeko unea. Azken sarrera bietan, gure posizionamendu politikoaren nondik norakoak aurkeztu eta antolatu beharreko subjektu politikoaren inguruko zertzelada batzuk eskaintzeko parada eduki genuen. Oraingoan, ordea, greba borroka baten garapen edo gauzapenaren mesedetan sektore ezberdinek baliatzen duten tresna gisa hausnartzeari ekiteko momentua dela deritzogu. Zer ulertu behar dugu greba bezala? Nork egiten du greba? Zertarako baliatu behar da greba? Zein modutan kontzeptualizatu du greba langile zientziak? Eta mugimendu feminista hegemonikoak? Galdera horiei eta beste askori heltzen saiatuko gara sarrera honen bitartez. Horretarako, sarrera honetan erabiliko dugun argudiaketaren antolaketa honako hau izango da. Lehendabizi, Greba Feministaren kronologia labur bat aurkeztuko dugu, azkenengo urteotako gertakari honen sorrera eta bilakaera denboran kokatu asmoz. Horrekin batera, Greba Feministaren eraginpean zabaldutako zenbait abagune baikorrez mintzatuko gara, bai eta egun honetarako proposatutako planteamendu politikoak dituen zenbait muga azaleratu ere. Bien bitartean, Greba Feministaren potentzialtasunari zukua ateratzen saiatuko gara, hots, Greba Feminista langileon antolakuntza gaitasuna indartzera bidean zer-nolakoa izan beharko litzatekeen kokatzen saiatuko gara.

Greba Feministaren hastapenak Nazio Batuen Erakundeak 1975. urtea Emakumearen Urtea izendatu zuenean kokatu ohi dira. Izan ere, gertakari horren eraginez, Islandiako talde feminista nagusietako bost ordezkarik Komite bat sortu zuten, emakumeei zuzendutako ekimen berritzaileak antolatzeko asmotan. Emakumeen mugimendu erradikalago bati, Media Gorriak izenekoa, emakumeen greba bat antolatzea otu zitzaion, horrek gizarteari emakumeek bertan funtzionamenduan duten funtsezko papera ikustaraztea ahalbidetuko zuelakoan, bai eta soldata ezberdintasuna eta emakumeek etxe barruan zein kanpoan egiten dituzten lanen balioaz jendarteari ohartaraztea ere. Hala ere, Komiteak greba hitza “egun librea”-gatik ordezkatzea erabaki zuen, masentzat onargarriagoa izango zelakoan azken berba hau, eta era berean, enpresariek emakumeak greba egiteagatik kaleratzeko aukera gehiago dauden heinean, enpresek egun librea oztopatzeko zailtasun gehiago izango zituztela argudiatuz. Asteetan zehar eguna prestatzen igaro ostean, 1975ko urriaren 24an, Islandiako emakumeen %90ak soldatapeko lanari, etxeko lanei eta seme-alaben zaintzari uko egin zioten. Egun honek utzitako zapore onak bost urte geroago Vigdis Finnbogadottir izeneko emakumea Islandiako Lehendakaria bihur zedin baldintza ezin hobeak sortu zituen. Vigdis Finnbogadottir mundu mailan antolamendu politiko burgesean demokratikoki hautatutako lehenengo emakumea bilakatu zen. Edozein kasutan, honek ez zituen ezberdinkeriak deuseztatu eta, ordutik gutxienez bost alditan utzi dute emakume beharginek lanaldia berau bukatu aurretik, soldata-berdintasuna indarrean egongo balitz lanaldia uzten duten unerako gizonek irabazten dutena jasoko luketela agerian uzteko.

Horrez gain, 2000. urtean, “geldi dezagun mundua, berau eraldatzeko” lelopean antolatu zen Emakumeen Mundu Mailako Greba (Global Women’s Strike), EEBBetan Etxeko Lanerako Soldataren aldeko Mundu Mailako Kanpainiak eta Irlandan International Women Count Network izeneko plataformak koordinatua. Etxeko Lanerako Soldata izeneko kanpainiaren sorrera (Wages for Housework) argigarria da, lotura handia baitu ondorengo lerroetan grebaren birkontzepualizazio feministarekin. Italiako feminista autonomistak, Silvia Federici, Mariarosa Dalla Costa, Selma James eta Leopoldia Fortunatti izan ziren 1972. urtean kanpainiaren bultzatzaileetakoak, marxismoak lan erreproduktiboaren inguruan egindako analisiak birplanteatzea helburutzat zuena. Autore hauen arabera, emakumeek egindako etxeko lana eta, oro har, zaintza lan guztiak ordaindu gabekoak diren eta merkatutik kanpo egiten diren arren, merkatuan lan indarraren esplotazioa eman ahal izateko funtsezko zutabea dira. Emakumeak ordaindu gabeko etxeko eta zaintza lanetara bultzatuak izatea gaur egungo gizarteetan naturaltzat jotzen den heinean, emakumeek dohainik egiten duten lanaren erretribuzio ekonomikoa lortzea horren subertsiorako tresna egokia zela defendatzen zuten. Hortaz, maila teoriko eta politikoan, analisiaren eta borrokaren fokoa lan produktibotik lan erreproduktibora mugitzea proposatu zuten. Zoritxarrez, lan erreproduktiboaren inguruan egin diren teorizazioak aztertzea interesgarria dela deritzogun arren, sarrera honi esleitu diogun xedetik urrunegi dagoela uste dugu. Edozein kasutan, hauek izan ziren 2000. urteko Etxeko Soldataren kanpainari esleitutako helburuetako batzuk: edozein zaintza lanen ordainketa, diru forman edo beste baliabide baten forman; merkatu globalean emakume eta gizonen arteko soldata berdintasuna; Hirugarren Munduaren zor ekonomikoaren abolizioa…

Hurrengo urtean, 2001ean, Emakumeen Mundu Mailako Bigarren Greba antolatu zen eta herrialde askotan egun horren aldeko ekimenak burutu ziren: Frantzian, Espainian, EEBBetan, Bolivian, Brasilen… Handik hamabost urtetara, 2016an, emakumeen altxamenduak ugaritu ziren; esaterako, Polonian, urriaren 3an abortoa kriminalizatzen zuen lege proiektuaren aurkako salaketa masiboa egin zen eta Legebiltzarrak lege proiektua etetea lortu zuten; Argentinan, aste berean 7 feminizidio egoteak Ni Una Menos eta beste mugimendu feministak emakumeak urriaren 19an ordu bateko geldialdia deitzera bultzatu zituen. Handik hilabete batzuetara, 2017ko urtarrilaren 21ean, Emakumeen Ibilaldia ospatu zen Washingtonen, osasun eta hezkuntza arloko eskubideak, eta emakumeenak zein LGTB kolektiboko kideenak babesteko. Paraleloki, manifestaldi gehiago antolatu ziren, Donal Trumpen hautaketaren kontra.

Mundu mailako panorama politiko aztoratu honek eraman zituen herrialde askotako ekintzaile feministak elkartzera, Mundu Mailako Emakumeen Lehenengo Geldialdia antolatuko zuen taldetxo bat sortuz. Martxoaren Zortzian ospatutako Emakumeen Mundu Mailako Geldialdiak, “emakumeok* planto. Nosotras* paramos” lelopean, oihartzun handia izan zuen berrogeita hamar herrialde baino gehiagotan, tartean Estatu Espainolean. Bertan, egunak emakumeen aurkako bortizkeriaren agerpen guztien kontrako salaketaren forma hartu zuen. Dena dela, 2018. urtea izan zen mugimendu feministaren indartze politiko eta soziala ahalbidetuko zuen urtea. Denok poztu ginen gure amak, amamak, izebak… euren amantalak kendu eta kalera irten zirenean; gure kuadrillako neskak, gutxitan mugitu zaizkien barrenek buelta eman eta normaltasunez bizi duten gizarte matxistaren kontra altxatu zirenean.

Azken urteotan erakutsitako emakumeen indarra ezerezean geratu ez dadin, Mugimendu Feminista hegemonikoak urte honetarako zita berbera partekatu dezagun ahaleginak eta bi egin ditu. Pasa den urtean emakumeek* eskoletan eta lantokietan (eta baita kontsumoari eta zaintza lanei dagokienez) lanuzteak egin bazituzten, aurten pausu bat haratago joateko asmoa daukate: greba feminista bizitzako esparru guztietan egitekoa. Bost ardatzetan kokatzen dute greba feminista: pentsionista, ikasle, zaintza, enplegu eta kontsumoa. Xehetasunez harago, planteamenduaren eraldaketa ageri da greba feministaren kontzeptualizazioaren atzean, borroka esparrua zabaltzea baita apostu politikoa ere. Horren oinarrian, lanaren birkontzeptualizazio teorikoa dago. Lanari dagokionez, gizarte burgesean hedatuta dagoen ulerkera, merkatuari zuzenean lotuta ageri dena, problematizatzera dator Greba Feminista, lana horrela definitzen duelarik: “ongizatea eta abestastasuna sortzen duten eta bizitza aurrera ateratzeko baliatzen ditugun jarduera guztiak, ordainduak zein ez”. Honek esan nahi duena da etxeko zein zaintza jarduerak ere, lantzat hartuak izan behar direla; hots, produktiboak eta politiko gisa aitortuak izan behar direla. Lanaren birkontzeptualizazioak borroka eremua soldatapeko lanean bakarrik ez kokatzea dakar, eta beraz, Mugimendu Feminista hegemonikoak Greba Feminista bizitzako esparru guztietan kokatzeko hautua egin du. Gauzak horrela, defendatzen dutenez, Grebaren izaera androzentrikoa zalantzan jarriaz, emakumeen errealitatera egokituko den tresna politiko berri bat sortzeko ahalegina da aurtengoa. Izan ere, Greba Feministaren teorizazio honek kontzeptuaren ulerkera tradizionala gainditzen du, greba ez baitute soilik soldatapeko lanaren lanuztera mugatzen: greba erreprodukzioan, sexualitatean, kontsumo ereduan, familia eraikitzeko moduan… finean, bizitzaren osotasunean kokatzen baitute.

Lehenik eta behin, Grebaren birkontzeptualizazioaren oinarrian lanaren teorizazio saiakera dagoen heinean, bigarren honen azterketatik abiatuko gara. Azken urteotan, feminismoaren adar ezberdinek lanaren ulerkera burgesa zabaltzeari ekin diote: ekonomia feminista, feminista operarioak, feminista materialistak, ekofeminismoa… Proposamen interesgarriak egin dituzten arren, ideologia burgesak legitimatutako lanaren kontzeptua gainditzen ez duten definizio kontraesankorrak topatzen ditugu, hitz ponpoxoez apainditutako azalpen ilun, baina funtsean, zehaztasunik gabekoak. Eskuartean daukagun definizio zehatz honi dagokionean, galdera bat baino gehiago sortzen zaigu: noren ongizatea eta noren aberastasuna sortzen ditu lanak? Noren bizitzak aurrera ateratzea ahalbidetzen du? Zapalduon ongizatea bermatzen du baina zapaltzaileen aberastasuna sortu? Horrela bada, biak hartuak izan behar dira lantzat? Bestalde, hitz egin dezakegu desjabetuon ongizateaz marko kapitalistaren baitan? Gauzak horrela, lanaren adiera burgesa islatzen duen azalpena daukagu parez pare, lana, sistema kapitalistan, etsaiaren ongizatea eta aberastasuna, zein haien bizitza aurrera ateratzeko baliatzen dituen guk egindako zuzeneko zein zeharkako jarduera guztiak baitira – bai eta, gure erreprodukzio eta itxuraz, ongizaterako bideratutako jarduerak ere-. Edozein kasutan, ez dugu uste kasualitatea denik definizio horretan zehazturik ez agertzea nork egiten dituen lanak eta norentzako egiten dituen. Izan ere, Mugimendu Feminista postmodernoak eskainitako azalpen honetan, zientzia burgesaren prozedura ohikoa topatzen dugu: gizartean hedatuta dauden usteak hartu, eta horien gainean argudiaketa eraikitzea. Mota honetako jarduera sasi-zientifikoak, gertakarien berehalakotasunari balio zientifikoaren funtsa izatea aitortzen dio. Langile zientzia egikaritu ahal izateko, ordea, burutu beharreko jarduera epistemikoa mahai-gaineratu berri dugunaren oso bestelakoa dela deritzogu. Gertakarien aparientziatik gertakarien esentziara igaro ahal izateko, funtsezkoa zaigu batetik, gertakarien baldintzapen historikoari erreparatu, eta bestetik, gertaerak mediaziorik gabe emanda diren egitateak bailiran aurkezten digun ikuspuntua alboratzea. Langile zientziaren eginkizuna errealitate kapitalista ulertzea eta gainditzea oztopatzen duen estalkia kentzea baita.

Behin langile zientziaren inguruko zertzelada batzuk eskainita, lanaren kategoriaren zehazgabetasun eta anbiguetatearen zergatiak azaltzen saiatuko gara. Gizarte burgesean, eta eskuartean daukagun definizio honetan, adiera ezkorra nahiz baikorra ematen zaio lanari. Lana oso bestelakoak diren giza jarduerak barnebiltzen dituen kontzeptu gisa hartua den heinean, ez dakar inolako abstrakzio arrazionalik, lanaren kontzeptuak arbitrarioki izendatzen baititu jarduera batzuk lantzat eta beste batzuk ez. Non dago, bada, sailkapen arbitrario honen marra gorria? Zein testuinguru historikotan sortu zen jarduera ekonomiko eta sozialaren kontzeptu abstraktu-orokor hau? Kultura ugaritan, lana hitzaren erroa heldutasunik gabeko gizakiak izendatzeko erabiltzen zen, beste batekiko menpekoak zirenak. Lanaren kontzeptuaren sorreran, ez dago abstrakzio neutralik, soziala baizik: lana euren askatasuna galdu dutenen jarduera da. Ez du inporta zein den aurrera eramaten duten ekintza zehatza, umeak zaindu edo sukaldatzea den, lanaren kontzeptuaren abstrakzioaren edukia esklabutasunaren izatea baita. Horrela, lanak ez zion erreferentzia egiten giza jarduera orokor bati, ez eta determinazio positibo bati ere. Are gehiago, latinez, lanak tristura, zorigaitza edo atsekabe morala esan nahi zuen; zama baten pisupean kolokan daudenen atsekabea (laborare). Ikusezina den baina sentitzen den zama jasanezina; ikusezina, beste batekiko menpekotasun bitala baita. “Travail” edo “trabajo” bezalako hitz erromatarrak tripalium latinezko hitzetik datoz, esklabuak edo askatasunik gabekoak zigortu eta torturatzeko erabiltzen zen uztarri antzekoa. Horrenbestean, ezta bere sorrera etimologikoan ere, lana hitzak ez dio erreferentziarik egiten giza jarduera autonomoari. Lana euren askatasuna eta erabakitze gaitasuna galdu dutenek egindako jarduera da.

Kristautasuna izan zen lanaren abstrakzio ezkorra baikor bihurtu zuen doktrina, tristura eta atsekabearen zentzua mantenduaz, gainera. Kristautasunak sufrimendua goraipatu zuen, bizitzaz haraindi dagoen helmuga baikor baten mesedetan edozein jarduera mingarri onartzea goratuz. Dena dela, protestantismoa izan zen, lana eta minaren arteko binomioa bizitza materialaren baitan kokatu zuena: gizakiaren eginbehar morala Jainkoari zeinen langilea den erakustean oinarritu baitzen. Hari honetatik tiraka, Modernitatea izan zen lanaren inposizio abstraktua egikaritzea lortu zuena, lanaren orokortzea bere kosifikazioarekin batera eman zelarik, merkantzien ekoizpen sistemaren bitartez: menpekotasun soziala sistemaren harremanen multzo abstraktua bihurtu da, eta beraz, osotasunera hedatu da. Hala ere, hain normalizatua dagoenez, ia ezin daiteke inon hauteman. Langileria osoak men egiten dio kapitalismoaren Jainko ikusezinari, tripalium-aren forma orokortuari.

Mendeetako heziketa inposatua eta gero, gizaki modernoak ezinezkoa dauka lanaz haratako bizitza imaginatzea. Zalantzan jarri ezin den axioma den heinean, lanak izate sozialaren zirrikitu guztiak bere menpean giltzapetu ditu, eta egunerokotasunaren espresio guztiek lanaren diktadurari erantzuten diote. Lan jardueratik kanpo hain galduta aurkitzen garenez, burutzen ditugun jarduera askotan lan prozesuaren hainbat ezaugarri erreproduzitzen ditugu, adibidez, footing-a egitera goazenean lanpostuan gure denbora kontrolatzen duen ordularia “errentagarritasuna” neurtzen duen kronometroagatik ordezkatzen dugu. Gure bizitza ustez aitortzen zaigun denbora librearen arabera pentsatzen dugunean, koertzioa bi modutan ari gara onartzen: batetik, askatasunik gabeko denboraren existentzia bera, eta bestetik, lanaldian gaudenean gure izatetik kanpo gaudela, hots, lanean gaudenean igarotzen den denbora bizitzen ez dugun denbora dela.

Lanaren diktadura ohiko hizkuntzan ere indarrean ageri zaigu, “lana” hitzaren gehiegizko erabilpenaren konplize izateaz gain, esanahi kontraesankorrak aitortzen dizkiogunean. Aspaldi “lana” hitza ez dugula soilik inposatutako jarduera kapitalistari erreferentzia egiteko erabiltzen, lana edozein helburu erdiestera zuzendutako ahaleginaren sinonimoa bilakatu zaigu, bere aztarnak ezabatu izan balitu bezala. Lanaren zehazgabetasun kontzeptual honek mugimendu ezin maltzurrago bat eginn ahal izateko prestatzen du jokozelaia, hala, Mugimendu Feminista postmodernoak lanaren ulerkera ezkorra zabaldu ordez, honen adiera baikorra gizarte osora hedatzea ahalbidetzen du. Lana Jainko bihurtu den gizarte honetan, orain arte lanari esanahi estuegia ematen diogulako haserretzen gara: lantzat solik soldatapeko lanak aditzen ditugunez, gainerako lanak zein berauek egiten ditugunak ez direlako kontuan hartzen. Era honetan, lanaren balorazio baikorraren alde altxatzen gara, honek lan mota ezberdinen arteko mailaketarekin bukatuko duelakoan. Horrelako planteamenduek, finean, ez dute lanaren diktadurarekin amaitzea helburu, lanaren moldaketa semantikoa baizik. Hau da, sektore zapalduenek bizi duten menpekotasun egoeratik askatzeko ekoizpenaren esferaren baitan antolatutako lan bat eskuratu behar dutelaren ideia zabaltzen dute, lanak gure autonomia ekarriko balu bezala. Lanaren diktadura betikotzeaz gain, tripalium-a giza jarduera guztietara zabaldu nahi dutenen aurrean, hots, Greba Feminista lanaren aldeko greba bilakatzen duten planteamenduen aurrean, guk lanaren abolizioa galdegiten dugu, hori ahalbidetuko duten antolakuntza forma iraultzaileak garatuz. Azken batean, langileria bere kateak indartzen dituen botere dispositibo guztietatik askatzera goaz.

Esan bezala, Mugimendu Feministak proposatutako lanaren birkontzeptualizazioak borroka eremua zabaltzea dakar: borroka eremua soldatapeko lanean kokatzetik bizitzako esparru guztietara zabaltzen baitute. Kasu honetan ere, gure egiten ditugun irakaspen batzuk aurkitzen ditugun arren, errealitate sozialaren funtzionamendu orokorraren ezaguera zehatz eta zuzena eskuratzeko beharra azpimarratu nahi dugu. Gauzak horrela, ondorengo lerroetan gure eginbehar politikoa etsaiaren boterea konfrontatzearen beharrezkotasunaren baitan kokatzen saiatuko gara; eta horretara bidean, greba langileriak artikulatutako taktika bezala definitzeari ekingo diogu. Saiakera xumea besterik ez da hemengoa, argi utziz asko dugula oraindik ikasteko.

Burgesiak proletargoarekiko egikaritzen duen dominazio orokortuaren oinarria ekonomikoa da, nahiz eta menderakuntza ekonomiko horretatik opresio modalitate ugari eratortzen diren. Honek esan nahi duena da, langile klaseak dependentzia bitala duela bere etsaiarekiko, ez baitauka botere materialik ez eta askatasun politikorik ere etsaiaren boterea indartu gabe biziraun ahal izateko; finean, behartuta dago burgesiaren jabetza egikaritzen duen lan egiteko gaitasuna beste baten mesedetan jartzera. Zentzu horretan, sistema kapitalistan, burgesiaren boterearen fundamentua gainbalioaren ekoizpena, errealizazioa eta akumulazioa dira. Metabolismo sozial kapitalistan, gainbalioaren ekoizpena ekoizpen prozesuan egikaritzen da, produkzioa lanpostuan soilik egin daitekeen soberakinaren ekoizpena delarik. Edonola ere, lanpostuan egiten dugun jarduera oro ez da produktiboa, soilik soberakinaren forman akumulaziora zuzendutakoa (pluslana). Baina, lanpostuan egindako lanaren berezitasuna da balioaren esferaren handiketa ahalbidetzea da, eta era horretan, eskala handiago batean eskuratzen du aginte boterea. Izan ere, lanpostuan burgesiak merkantzia berezi bat kontsumitzen du, lan indarra, zeinaren berezitasuna aberastasun materiala sortzeko ahalmena den, bere erabilera balioa bere truke balioa baino handiagoa delako. Gauzak horrela, diruaren forma konplexuaren bitartez, lan prozesu osoaren gaineko boterea artikulatzen du burgesiak, bere boterea politikoa bihurtzen den heinean giza prozesuen gaineko aginte boterea eskuratzean. Horrenbestean, gizartearen akumulazio forma esentziala aginte unitateen akumulazioa da, jabetza unitateen metaketa etengabea.

Ondorioz, argi dagoena da ekoizpen kapitalista, hau da, gainbalioaren ekoizpena dela formazio sozialaren esentzia, esfera erreproduktiboa uneoro arautu eta baldintzatzen duena. Erreprodukzioa ez da inongo kasutan botere burgesaren iturria, ez eta bere substantzia ere, erreprodukzio kapitalista ekoizpena eman ahal izateko bete beharreko aurretiazko baldintza baita. Honek ez du esan nahi inondik inora ere, erreprodukzioaren esfera garrantzirik gabekoa denik, eta are gutxiago, ekoizpena erreprodukziorik gabe existitu daitekeenik. Horregatik, begi onez ikusten dugu erreprodukzio kapitalistari planto egingo dion greba kontzeptualizatzen saiatzea. Are gehiago, emakume langileari familiako zein inguruko kideen erreprodukzioaren gaineko ardura inposatu zaion heinean, poztasunez hartu dugu honen sozializazioa eta emakumeek greba egin ahal izatea erdigunean kokatzea.

Hala ere, azaldu moduan, oso inportantea deritzogu botere burgesaren dinamika ondo konprenitzeari, proletargoaren botere propioaren eraikuntza aurkaritzan baitago burgesiarenarekin. Bestela esanda, burgesiaren boterearen dinamika orokorraren forma konkretuak aztertu, eta berauek neutralizatuko dituzten antolakuntza formak artikulatu behar ditugu. Zentzu horretan, zenbait hutsune topatzen ditugu Greba Feministaren kontzeptualizazioan. Alde batetik, greba ekoizpenaren esferatik erreprodukziora zabaltzean, botere burgesaren fundamentua erasotzeko (gainbalioaren metaketa) potentzialitatearen galera nabaria da. Baina, soilik emakumeei* zuzendutakoa den heinean, langileriak gaitasun politikoa galtzen du ekoizpena gelditu ahal izateko. Izan ere, nola erdietsiko du mugimendu feministak grebari esleitutako helburua, sistema bera gelditzea, langileria osoak ekoizpenaren etetean parte hartu gabe? Are gehiago, inozentea iruditzen zaigu enpresen gizonezko buruzagiei lokala ixtea eta zaintza gune komunitarioa bilakatzea eskatzea. Edota ekoizpenaren etetea emakume* guztien lanuzte gisa irudikatzean. Emakume izateak bihurtuko al du emakumezko enpresaburua borrokarako aliatu? Hasi behar al gara gure zapaldu kondizioaz baliatzen direnekin gure borrokarako tresnaren nolakotasuna adosten? Bestalde, horrelako planteamendu batekin, ez al dira izango enpresetan edo instituzio kapitalistetako goi karguetan dauden emakumeek lanuzte hau errealki egikaritzeko gaitasuna duten bakarrak? Zein ahalmen izango du greba egiteko beltzean kontratatutako emakume migrante batek? Edo grebara doazenen seme-alabak zaintzen dituztenek? Edota subkontratazioa duten UPV-ko garbitzaileek? Hemen ez du balio aurreko egunetan dena prestatzea hurrengo egunean kalera ateratzeko, finean, horrela ez baita ekoizpen prozesuaren inolako eteterik artikulatzen. Ala grebarekin bat egin arren, lanera joateko beharra duten emakume horiek balkoian amantala eskegitzearekin konformatu behar dira?

Puntu honetara iritsita, gure buruari galdetu beharrean gaude ea nori nahi zaion zuzendu Mugimendu Feminista hegemonikoa. Aitzitik, gure ustetan, klase borrokarako, hau da, burgesia eta bere boterearen fundamentuak borrokatzeko taktika izan behar du grebak. Horretarako grebaren esentzia ekoizpenaren geldialdi OROKOR eta bateratua izatea funtsezkoa da, etsaia erasotzearen bitartez berarekiko indar korrelazioan eragin ahal izateko, eta beraz, ezinbestekoa da ekoizpenean parte hartzen duten guztiek klase batasunez jardutea. Honek grebak indar-harremanen tentsionamendua igotzea dakar de facto, ezinbestean gaur gaurkoz greba feministak duen ospakizunaren kutsuari tokia kenduz. Are gehiago, Greba etsaia modu zuzen batean konfrontatzeko taktika den heinean, argi izan behar dugu langileriarenganako kostu politiko, pertsonal nahiz errepresiboa handitu egin daitekeela, eta ondorioz, zaintzan oinarritutako gure arteko harreman iraultzaileen artikulazioa gure burua defendatzeko funtsezko zutabea izango dela. Soilik elkar babestuz, elkarrekiko konfiantza eta baldintzarik gabeko elkartasuna saretuz egikaritu dezakegulako klase batasuna, eta soilik klase batasunez erantzungo diogu etsaiak gure kontra antolatu dezakeen ofentsibari. Hortaz, zaintza greba aldarrikatzen duten planteamenduen aurrean, guk zaintzaren aldeko oihuarekin erantzuten dugu, zaintza harreman iraultzaileen gauzapen erreala baita.

Mugimendu Feminista postmodernoaren lanaren birkontzeptualizaziotik abiatu gara, honakoak borroka eremua zabaltzea dakarren heinean, marko politiko horretan eragiteko tresna baita Greba Feminista. Greba Feminista tresna gisa hartuta, honek halabeharrez inplikatzen dituen helburuez mintzatuko gara orain. Izan ere, bitartekoen eta helburuen artean ez dago kanpo-harremanik, biek duten barne-loturari jarraiki inplikatzen diren praxiaren bi une kategorial baitira. Hots, bitartekoen efektibitateak helburuena dakar ezinbestean. Honek esan nahi duena da, Greba Feministaren kontzeptualizazio teorikoan identifikatutako hutsuneek zuzeneko eragina daukatela bitarteko honek bere baitan daramatzan helburuetan. Greba Feministan ez ezik, honek inplikatzen dituen helburuetan hutsune larriak daude. Aurten, adierazi dutenez, ahalegin berezia egin dute Greba Feministaren bitartez mahai-gaineratu nahi dituzten aldarrikapenak ahalik eta modu zehatzenean ager daitezen, erakundeei zein jendearteari interpelatu ahal izateko. Hiru blokez osatutako hogeitazortzi aldarrikapenen zerrendan agertzen dira Mugimendu Feminista hegemonikoaren exijentziak. Borroka egunaren bitartez lortu nahi diren helburu taktikoak ahalik eta gehien konkretizatzeko ariketarekin bat gatozen arren, ez dira gutxi aldarrikapenak irakurtzean sortu zaizkigun kezkak.

Orokortasun batean geratzen diren eskakizunez betetako aldarrikapen zerrenda dela baiezta dezakegun arren, argi dago aipatutako askorekin ados gaudela, adibidez, barne etxeko langileen figura desagerraraztea, bizitzaren sostengurako ezinbestekoak diren jardueren aitortza politiko eta soziala egitea, merkataritza askeko nazioarteko itunak baliogabetzea, lurra txikitzen duten proiektuak etetea… Beraz, aldarrikapenek sortutako zalantza asko ez datoz aldarriekiko ezadostasunetik, ezpada, aldarri hauek kokatzeko daukaten modu zehatzak sortuak dira: zein zentzu ematen zaien, egiten duten ekarpena nola neurtzen den, haien artean zein harreman eratzen duten, nola eskuratu nahi diren… Planteamendu horrek zerrendatutako exijentzien gauzapenerako pausu taktiko argiak definituta ez edukitzeaz gain, Martxoak 8ko Greba Feminista bera helburu bilakatzen duela iradokitzen digu. Hala, borroka feministak sortutako baldintzen ordenamendu efektiborako langile antolakuntza lehenetsi beharrean, emakume langileok jasaten dugun zapalkuntzaren zein egiten dugun lanaren bisibilizazio bat bilatzen da. Ondorioz, jarritako indarra handia izan arren, eskuratzen den lorpen nagusia emakumez betetako kaleen argazkiak dira. Beraz, kezkaturik bizi ditugu itxurazko erradikaltasun diskurtsibo batean geratzen diren planteamendu hauek, dena eta aldi berean ezer ez barnebiltzen dutenak.

Are gehiago, erdietsi nahi diren helburu asko arretaz aztertuz gero, zalantzak ditugu ea ez ote luketen emakume langilearen bizi-baldintzen okertzea ekarriko. Esaterako, zaintza lanak instituzio publikoen gain egon beharko liratekeela defendatzean, estatua dominazio kapitalistatik at kokatutako ente neutro gisa hartzen dute. Gainera, zaintza lanak instituzio publikoek bere egin arren, nor kontratatuko lukete lan horiek burutzeko? Zein berme dago kontratatuak izango liratekeen horiek proletarizatuenak dauden emakume langileak ez izateko?

Guk, ostera, zapaldutako emakumeok, hau da, langileok, argi daukagu klase elkartasuna errealki antolatzeko apustua egingo dugula baldin eta zaurgarritasun egoeran daudenak babestu eta askatzea gure jomuga bada. Feminismoa instituzionalizatzeko joera nabaria ematen ari den honetan, non esplotazio harremanak gaindituko ez dituen instituzio kapitalistekin paktu sozial berri bat egiteaz hitz egiten ari den, argi daukagu gure eginbehar politikoa emakume langilea teoria eta praktika iraultzaileaz hornitzea dela. Hots, emakume langilea feminismo proletarioaren, hots, benetako iraultzailetasunaren alde lerratzearen beharrean berresten gara, benetakoa, errealki askatu daitekeen subjektuaren mesedetakoa delako: langileriaren mesedetakoa.

Hau guztia dela eta, Martxoak 8 honetarako argitaratutako lehenengo sarreran adierazi genuen bezala, dei egiten diogu Euskal Herriko langileria osoari, greba feminista honetan klase independentziaz jardutera eta emakume langilearen interesen alde egitera. Emakume langilearen egoera martxoak 9an egunkarien azalak hartuko dituzten emakumez betetako argazkiek bigarren plano batean uzteko arriskua dagoen honetan, desjabetuon interesak konpartitu eta babesten ditugunak lehen lerroan egon behar gara. Lehen lerroan egon behar dugu, emakume langilea bandera postmodernoen baitan mugitzea ekiditeko, lehen lerroan egon behar gara aurtengo greba feministaren planteamenduaren inguruan eztabaidatu ahal izateko, bai eta langileon greba batek izan beharko lituzkeen elementu guztiak mahai-gaineratzeko ere. Argi dugu baina, benetako bataila ez dela soilik Martxoak 8 honetan jokatuko, hamarkadatako borrokaren antolakuntzan baizik, zeinetan funtsezkoa den egunerokoan langileon gaitasun politikoa indartzearen alde dena ematea.

Emakume langileon askapena ipar… gora langileon borroka!

Kalean ikusiko dugu elkar!

JTK!